Hakkımızda1

Deprem Nedir? Deprem Nasıl Olur?

Merhaba Sevgili Gelişen Kariyerim okuyucuları, trajik sonuçlarıyla geçmişte defalarca kendini gösteren deprem gerçeği ülkemizde gerçekleşen İzmir depremiyle korkularımızı tekrar gün yüzüne çıkardı. Aslında bilgimizin ne kadar eksik olduğunu maalesef ki bir kez daha görmüş olduk. Deprem nedir, neden olur gibi sorular her zaman bizler için soru işareti olarak kalmakta. Her nerede olursa olsun depremle ilgili soru işaretlerini kaldırmak ve hazırlıklı olmanıza yardımcı olmak adına derlediğimiz yazımızın her bölümünü dikkatle okumanızı öneriyoruz. Deprem nedir, Deprem nasıl olur?

Gelin depremi biraz daha yakından tanıyalım.

Deprem Nedir? 

Deprem Felaketi, evini kaybeden birçok insan

Deprem nedir kavramı farklı şekillerde ifade edilebilen bir kavramdır. Bir deprem, Dünya’nın litosferindeki sismik dalgalar yaratan âni enerji salınımından kaynaklanan Dünya yüzeyinin titremesidir. Depremler, hissedilemeyecek kadar zayıf olanlardan, insanları etrafa fırlatacak ve tüm şehirleri yok edecek kadar şiddetli olanlara kadar değişebilir. Bir alanın sismikliği veya sismik aktivitesi, belirli bir süre boyunca meydana gelen depremlerin sıklığını, türünü ve boyutunu ifade eder. 

Dünya yüzeyinde, depremler sarsıntı ve bazen yer değiştirmesi ile kendini gösterir. Büyük bir depremin merkez üssü kıyıya yerleştirildiğinde, deniz tabanı bir tsunamiye neden olacak kadar yerinden edilebilir. Depremler ayrıca heyelanlara ve bazen volkanik aktiviteye neden olabilir. Peki deprem nedir? 

En genel anlamda, “deprem” kelimesi, sismik dalgalar üreten herhangi bir sismik olayı (doğal veya insan kaynaklı olsun) tanımlamak için kullanılır. Depremler çoğunlukla jeolojik fayların kopmasından, aynı zamanda volkanik aktivite, heyelanlar, mayın patlamaları ve nükleer testler gibi diğer olaylardan kaynaklanır. Bir depremin ilk kopma noktasına odak veya deprem odağı denir. Merkez üssü, hipocenter’ın hemen üstündeki zemin seviyesinde bir noktadır. 

Deprem nedir kavramını incelediğimize göre depremlerin neden oluştuğunu inceleyelim.

Deprem Nedir, Neden Oluyor?

Dünya yüzeyden oldukça sağlam bir yer gibi görünse de, aslında yüzeyin hemen altında son derece aktiftir. Dünya dört temel katmanda oluşur:

  • Katı bir kabuk,
  • Sıcak neredeyse katı bir manto,
  • Sıvı bir dış çekirdek.
  • Katı bir iç çekirdek.
Dünyanın yüzeyi

Kabuk ve mantonun üst kısmı gezegenimizin yüzeyinde ince bir cilt oluşturur. Ancak bu cilt tek parça halinde değildir. Dünya’nın yüzeyini kaplayan bir bulmaca gibi birçok parçadan oluşur. Bu Yapboz parçalarına tektonik plakalar ve plakaların kenarlarına plaka sınırları denir. Plaka sınırları birçok faydan oluşur ve dünyadaki depremlerin çoğu bu faylarda meydana gelir. Plakaların kenarları pürüzlü olduğundan, plakanın geri kalanı hareket etmeye devam ederken sıkışırlar. Son olarak, plaka yeterince uzağa taşındığında, kenarlar faylardan birine yapışır ve bir deprem meydana gelir.

Depremleri Nasıl Ölçebiliriz? 

Sismometre

Bir depremden gelen enerji, sismik dalgalar olarak adlandırılan titreşimlerle Dünya’dan geçer. Bilim adamları bu sismik dalgaları sismometre adı verilen enstrümanlar üzerinde ölçebilirler. Bir sismometre, cihazın altındaki sismik dalgaları algılar ve bunları bir dizi zikzak olarak kaydeder. 

Bilim adamları, bir sismometre tarafından kaydedilen bilgilerden bir depremin zamanını, yerini ve yoğunluğunu belirleyebilir. Bu kayıt aynı zamanda sismik dalgaların geçtiği kayalar hakkında da bilgi sağlar.  

Her deprem beraberinde çeşitli etkiler getirir. Peki depremin etkileri nelerdir?

Depremlerin Etkileri 

Depremler, jeolojik özelliklerdeki değişiklikler, insan yapımı yapılara zarar verme ve insan ve hayvan yaşamı üzerindeki etki de dahil olmak üzere çeşitli etkilere sahiptir. Bu etkilerin çoğu katı zeminde meydana gelir, ancak çoğu deprem odağı aslında okyanus tabanının altında bulunduğundan, okyanusların kenarlarında ciddi etkiler sıklıkla görülür. 

Gelin bu etkilere yakından bakalım.

Tsunamiler

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı tsunami-dev-dalgalar-1024x437.jpg
Tsunami

Bazı depremlerden sonra,okyanuslarda veya denizlerde çok uzun dalga boyundaki su dalgaları kıyıyı süpürür. Daha doğru olarak sismik deniz dalgaları veya tsunamis (tsunami “liman dalgası”) olarak adlandırılır. Genellikle gelgit dalgaları olarak da bilinir. Ancak ay ve güneşin manzaraları oluşumlarında hiçbir rol oynamaz. Bazen karaya büyük yüksekliklere çıkarlar, ortalama gelgit seviyesinin on metre üstünde ve son derece yıkıcı olabilirler. 

Heyelanlar

Heyelanlar

Depremler, şiddetli fırtınalar, volkanik aktivite, kıyı dalgası saldırısı ve orman yangınları ile birlikte, büyük bir jeolojik tehlike olan heyelanlara yol açan eğim istikrarsızlığına neden olabilir. Acil durum personeli kurtarmaya çalışırken heyelan tehlikesi devam edebilir. 

Yangınlar 

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 56208adbac1fe320505e868e-1024x626.jpg
yangınlar

Depremler elektrik veya gaz hatlarına zarar vererek yangınlara neden olabilir. Su şebekesinin kopması ve basınç kaybı durumunda, bir yangının başladıktan sonra yayılmasını durdurmak da zor olabilir. Örneğin, 1906 San Francisco depreminde daha fazla ölüm, depremin kendisinden daha fazla yangından kaynaklandı. 

Toprak Sıvılaştırma 

Toprak sıvılaşması, çalkalama nedeniyle, suya doymuş granül malzeme (kum gibi) geçici olarak gücünü kaybettiğinde ve bir katıdan bir sıvıya dönüştüğünde ortaya çıkar. Toprağın sıvılaşması, binalar ve köprüler gibi sert yapıların sıvılaştırılmış tortulara eğilmesine veya batmasına neden olabilir. Örneğin, 1964 Alaska depreminde, toprak sıvılaşması birçok binanın toprağa batmasına ve sonunda kendi başlarına çökmesine neden oldu. 

Peki Artçı Ne Demek? 

Dünya, fırtınalar, hızlı hareket eden nehir ve okyanus akıntıları, volkanlar ve depremlerle dolu aktif bir yerdir. Kıtalar yavaş ama sürekli hareket ediyor ve itme, çekme ve büküm kuvvetlerinden kaynaklanan kayalarda biriken gerilmeler sonunda kayaların ani şiddetli kırılmasına neden oluyor. Depremler yani, zeminin ani sarsıntıları-sismik dalgalardan kaynaklanır yani bu, bir grup kayanın diğerine çarpması ve kayması ile salınan enerjiden kaynaklandığı anlamına gelir. Artçı şok bir depremi takip eden bir sarsıntı olayını tanımlamak için kullanılan terimdir.

Ama tam olarak bir artçı nedir ve bir depremden farklı kılan bir artçı hakkında nasıl bilgiler var?  

Artçı Ve Deprem Arasındaki Fark

Fark depremin yoğunluğudur. İlk deprem her zaman Richter ölçeğinde tanımlandığı gibi en büyük güce veya büyüklüğe sahiptir. Artçı sarsıntılar, daha sonra ana depremden sonra Genel alanda meydana gelen daha küçük depremlerdir. Bu dünya hareketleri, kabuk kayanın hareketinden kaynaklanan değişikliklere uyum sağlayana kadar devam edebilir.

Artçı sarsıntıların kendileri depremlerdir, ancak ana depremi veya ana şoku yani, bir dizi depremdeki en büyük depremi takip eden daha düşük büyüklükte veya daha düşük yoğunluklu sarsıntılar olarak daha doğru bir şekilde tanımlanırlar. Bir deprem meydana geldiğinde, kayanın ani kırılmasından salınan enerjinin bir kısmı yakındaki kayalara aktarılır, bu da onlara zaten yerleştirilmiş olan itme, çekme ve büküm gerilmelerine katkıda bulunur. Bu gerilmeler kayaların dayanması için çok fazla olduğunda, onlar da kırılır, yeni bir bastırılmış enerji turunu serbest bırakır ve kayada yeni faylar yaratır. Bu şekilde depremler meydana gelir artçılar ve artçı sarsıntılar daha küçük ve daha küçük artçı sarsıntılara neden olur.

Artçı sarsıntılar en şiddetli olma eğilimindedir ve depremi takip eden saatlerde ve günlerde daha sık görülür. Bununla birlikte, zaman içinde büyüklükleri ve frekansları azalır. Çoğu artçı sarsıntı ile ilişkili sarsıntı yoğunluğu, ana depreme kıyasla nispeten küçük olsa da, binaları ve diğer yapıları daha da istikrarsızlaştırarak kurtarma çabalarını engelleyecek kadar büyük olabilir. Buna ek olarak, artçı sarsıntılar, ana depremin neden olduğu hasar ve can kaybı ile başa çıkmak için yerliler için stresli olabilir. Deprem nedir kavramını derinlenmesine inceledik.

Deprem veya  diğer doğal afetlerde iletişimi  kolaylaştıracak ve telefonunuzda mutlaka bulunması gereken mobil uygulamaları sizler için derledik.

Telefonunuzda Bulunması Gereken Mobil Uygulamalar

Akut Güvendeyim

AKUT- GÜVENDEYİM

Akut Güvendeyim uygulaması deprem gibi doğal afet durumlarında internet gereksinimi olmadan önceden belirlediğiniz kişilere kısa mesaj ile göndermenizi ve güvende olduğunuzu bildirmenizi sağlayan bir uygulamadır.

Ayrıca Güvendeyim uygulamasını kullanmak için internete ihtiyacınız yok. Doğal afet durumlarında tek bir butona basılıyor ve konumunuz belirlediğiniz kişiler ile paylaşılıyor.

Bu uygulama sayesinde deprem, sel ya da diğer acil afet durumlarda sevdiklerinize güvende olduğunuzu bildirmenizi sağlar. Böylece baz istasyonları meşgul edilmeyecek ve afetten zarar gören insanlar kolayca cep telefonları ile arama yapıp durumlarını bildirebilecekler.

AKUT GUVENDEYIM’İ İNDİRİN (ANDROID) 

AKUT GUVENDEYIM’İ İNDİRİN (APPSTORE) 

112 Acil Yardım Butonu

112 Acil Durum Butonu

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ‘112 Acil Yardım Butonu’ mobil uygulaması, bulunduğunuz konuma ambulans çağırmanıza yardımcı oluyor. Telefon görüşmesi yapamadığınız durumda değilseniz bu uygulama hayat kurtarıcı olacağını düşünüyoruz.

112 ACİL YARDIM BUTONUNU İNDİRİN (ANDROID) 

112 ACİL YARDIM BUTONUNU İNDİRİN (PPSTORE) 

Bridgefy

BRİDGEFY

Bridgefy isimli mesajlaşma uygulaması, şebekelerde herhangi bir kesinti yaşanması durumunda hayat kurtarıcı bir uygulama olabilir.

Uygulama, mesajlaşma için Bluetooth teknolojisini kullanıyor. Yani internete ihtiyacınız yok Bu sayede mobil ağ ve Wi-Fi’nin hizmet vermemesi durumunda telefonun Bluetooth özelliğini kullanarak yaklaşık 50 metre uzaklıktaki Bridgefy kullanan arkadaşlarınıza mesaj gönderebilirsiniz.

Bridgefy’ın mesh özelliği büyük önem taşıyor. Bu özellik sayesinde her Bridgefy kullanıcısı, uzaktaki kişilere mesaj gönderebilmesi için tıpkı baz istasyon gibi Bluetooth üzerinden dağıtım yapabilen bir uygulamadır.

BRIDGEFY’I İNDİRİN (ANDROID) 

BRIDGEFY’I İNDİRİN (APPSTORE)

Deprem Öncesinde Yapılması Gerekenler

  • Evde bir yangın söndürücü, ilk yardım çantası, pille çalışan bir radyo, bir el feneri ve ekstra piller olduğundan emin olun. 
  • İlk yardımı, oluşabilecek risklere karşı mutlaka öğrenin. 
  • Gaz, su ve elektriği nasıl kapatacağınızı öğrenin. 
  • Bir depremden sonra ailenizle nerede buluşacağınıza dair bir plan yapın. 
  • Raflarda ağır nesneler bırakmayın.
  • Ağır mobilya, dolap ve ev aletlerini duvarlara veya zemine sabitleyin. 
  • Okulunuzda veya işyerinizde deprem planını öğrenin. 

Olası bir deprem anında neler yapmalıyız biraz da onları inceleyelim.

Önemli Deprem Güvenlik Önlemleri 

  • Depremden önce hazırlandıysanız sakin kalmak deprem güvenlik önlemlerinin ilk adımıdır. 
  • Bir deprem başladığında, acil durum hazırlık kitinizi alın. Unutma, bırak, koru ve bekle. 
  • Bir masa veya masanın altında yere inin.
  • Pencerelerden uzak tutun-cam titremeden dolayı kırılabilir. 
  • Asla büyük bir kitaplık gibi üstünüze düşebilecek nesnelerin altında durmayın.
  • Yataktaysanız, başınızı ve boynunuzu yastıklarla örtün. 
  • Eğer evdeyseniz, dışarı çıkmayın. Yoldan uzak durun. 
  • Dışarıdaysanız, çökebilecek binalardan uzaklaşın. Ağaçların, binaların veya elektrik hatlarının olmadığı açık bir alanda kalın. 
  • Bir deprem olduğunda araba kullanıyorsanız, ağaçların veya elektrik hatlarının altında olmayan geniş bir açık alana doğru çekin. Park frenini takın. Araçta kalın. 
  • Eğer okulda iseniz, iş ya da herhangi bir alışveriş bölgesi asansör kullanmayıp merdiven kullanın.  

Umuyoruz yeterli önlemler alınır ve can kaybı olmadan olası depremleri en az hasarla atlatırız ve yazımız depremle ilgili bir nebze olsun bilgi sahibi olmanıza yardımcı olmuştur.

Diğer yazılarımızı aşağıdaki linklerden okuyabilirsiniz.

Daha Verimli Esnek Güneş Yoğunlaştırıcılar

İnsan Derisine Basılabilen Biyometrik Sensörler Geliştirildi

İlk Yerli Elektrikli Bisiklet Bataryası Vestel’d

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu