Hakkımızda1

Karar Verme Süreci ve Yöntemleri

Merhaba Sevgili okuyucu, bu yazımızla hayatın bazı dönemeçlerinde karşılaştığımız karar verme süreci neden zorlu hale gelir ve doğru karar vermek nasıl kolaylaşır bunu öğreneceğiz.

Hayat, seçeneklerden ve tercihlerden ibarettir. Alınan her karar sizi başka seçeneklere ve yeni kararlar almaya iter. Kararların doğuracağı sonuçlar için değişime hazır olmak gerekir. Çünkü her karar hem bir seçim hem de bir vazgeçiştir. Böylece kararlar beraberinde bedeli de getirir.

Ödenmesi gereken bedeller ile karar verme süreci şekillenir. Önemli olan siz hangi bedeli ödemeye hazır, hangisine değilsiniz?

Keşke aynı anda her şeye sahip olabilsek ve karar verme zorunluluğumuz olmasa… Fakat ne yazık ki hayat, sizi tercih yapmaya zorlar. Bu durumda insan, kendini köşeye sıkışmış hisseder. Alınacak kararların sonuçlarını görememek insanı korkutur. Çünkü bilinmeze çare aramak hiç de kolay değildir.

karar verme süreci

Karar Verme Süreci Neden Zor?

Korku

İnsanlık; tarih boyunca bilinmezi araştırmış, sorgulamış ve bir sonuç aramaya çalışmıştır. Bilinmeyen şüphelidir, bilinmeyen korkutur. Bu yüzden sonuçlarını bilmediğimiz bir durumda bulunmak istemeyiz.

Korku bazen de yanlış yapma korkusu olarak karşımıza çıkar. Fakat unutmamalıyız ki hayatta her zaman tek bir doğru yoktur. Bunun yanı sıra tek bir yanlış da yoktur. Bu yüzden seçenekler de arttıkça seçim yapmak gözümüzde büyür. Yanlış olanı seçmeme ümidiyle düşünüp durur ve korkarız. Doğru mu yoksa yanlış mı karar verdiğimizi kestirememek bu süreci daha karmaşık ve korkutucu hale getirir.

Zorunluluk

Bazı kararlar ise mecbur kalındığı için alınması gerekir. Zorunluluk hissettiren kararlar, hayatımızın akışında önemli bir paya sahiptirler.

Mecburiyet kavramı insanı içinden çıkamayacak kadar zorlayan baskıyı beraberinde getirebilir. Böyle bir durumda karar vermek işleri daha da zorlaştırır. Özgür hissedilmeden yapılan tercihler kişinin benlik algısını sorgulamasına neden olabilir.

Zorunluluk belirli bir zaman aralığında olduğunda da sürecin getirdiği baskı acele veya temkinsiz hareketlerde bulunmamıza neden olabilir. Bu da insanda strese yol açar ve artık hem stresle hem de karar verme zorluğu ile baş başa kalırız.

Kararsızlık

Kimi zaman ne korku ne de zorunluluk hissetmeden karar vermemiz gerekir. Sonuçları önemli bir paya sahip olmasa da kararsızlığımızdan dolayı karar vermekte zorluk çekeriz. Bu gibi durumlar genelde ya iki seçenek arasında kalındığında ya da çok fazla seçenek olduğunda karşımıza çıkar.

karar verme zorluğu

Karar Verme Süreci Nasıl Kolaylaşır?

Kötü Senaryolardan Uzaklaşın!

Beynimiz istenildiği zaman kandırılması kolay hâle gelebilen yapıdadır. Beynimize doğru mesajı iletmek, istediklerimize ulaşma konusunda bize yardımcı olur. Bilinçaltımıza ne kadar olumlu düşünceler doldurursak bir süre sonra iyi şeylerin olacağına kendimizi inandırmış oluruz. Kötüye odaklanarak kendimize yapacağımız eziyetin hiçbir faydası olmaz.

Örneğin “Nasıl olsa bu dersi veremeyeceğim.” diye düşündüğümüzde o dersten başarılı olma ihtimalimizi yok saymış oluruz. Bu düşünce ders çalışmamızı da etkiler. Daha başarılı olacağımıza inanarak çalışmalarımızda bir taşın üstüne bir taş daha koyup hareket ettiğimizde başarısızlık ihtimalimiz daha düşük olur. Adım adım ilerleyerek ve kendimize inanarak daha güzel sonuçlar elde edebiliriz.

Güçlü Motivasyon Kaynağı Bulun

Bir işe başlamadan önce o işe dair ihtiyaçlarımızı doğru belirlemeliyiz. Kazanımlarımız doğrultusunda önümüzü görerek hareket etmek vereceğimiz kararın arkasında durmayı sağlar.

Verilecek olan karar hangi ihtiyaçlarımı karşılıyor? Benim için geçici bir heves mi yoksa bu karar ile kendime birçok şey katmış mı olacağım? Bu tarz sorularla gerçek motivasyon kaynağımızı bularak verecek olduğumuz kararın doğru şekillenmesini sağlamış oluruz.

Gerçekleşeceğine İnandığınızı Seçin

Belirsizliklerle dolu seçimler arasında hangisinin gerçekleşmesinin daha olağan bir durum olduğunu tespit etmeye çalışın. Kendinize ve sonucuna inandığınıza yönelmek, size olumlu bir zemin hazırlayacaktır.

Verdiğiniz karar ile sonuç arasında bir bağ kurduğunuzda bulunacağınız durumun sizde oluşturacağı etkileri hayal edebiliyor ve bu durumdan memnun oluyorsanız buna inanıyorsunuz demektir.

Diğer Seçenekler Üzerine Fazla Kafa Yormayın!

Size en yakın gelen seçeneği bulup karar verdiğinizde diğer seçenekleri de istiyor olabilirsiniz. Karar verme aşamasında en zor olan durumlardan biri de diğer seçeneklerin hayalidir. Pişman olmamak ister, gözümüz arkada kalacak diye korkarız. Oysaki en kötü karar, karar verememekten daha iyidir. Pişman olma korkusu ile hiçbir tercihte bulunmamak, pişman olmama şansını da kaçırmamıza neden olur.

Özgür Hissedin

Bu karar gerçekten size mi ait? Karar ne kadar kendimize aitse ve özgür irademizle verilmişse sonuçlarına katlanma gücü daha yüksek olur. Ne karar vermişsek verelim bize ait olması zorluklara göğüs germemizde özgüvenimize de olumlu yansır. Başkalarına ait olduğunu düşündüğümüz kararlar ile başarılı bir sonuç alma ihtimalimiz daha düşük olur. Böyle olduğunda motivasyonumuz ve kendimize olan inancımızı da kaybetmiş oluruz. Böylece bir sonraki kararlarımız da olumsuz etkilenir.

Unutmamamız gerekir ki hayat yolculuğumuzda nefesimiz devam ettikçe var oluruz. Yollar nereye çıkarsa çıksın her daim yanımızda olacak tek kişi var; o da kendimiz.

Doğru Karar Verme Süreci İçin 10/10/10 Tekniği

Hayatımızın gidişatında önemli role sahip olan zor kararlar vermek için süreci bölümleyerek yapılan bir teknikten bahsedeceğim. Bu teknikle üniversite tercihi, meslek seçimi, evlilik, boşanma, istifa gibi büyük sonuçlar doğurabilecek kararlarımızı almamız daha kolay hale gelebilecek.

  1. Aşama: 10 Dakika

10/10/10 tekniğinin ilk aşaması olan “10 Dakika” verecek olduğumuz karardan 10 dakika sonrasını zihnimizde canlandırmaktan geçer. Kendimize şu soruları sormamız gerekiyor: 10 dakika sonra nasıl hissediyoruz? Bu bizi tatmin edici nitelikte mi?

2. Aşama: 10 Ay

İlk aşamada olduğu gibi verdiğimiz kararın ardından 10 ay sonra ne durumdayız diye kendimize sormamız gerekiyor. Neler hissediyoruz? İçinde bulunduğumuz durum ihtiyaçlarımızı ve isteklerimizi karşılıyor mu? Bu gibi sorulara vereceğimiz iyi ya da kötü cevapların karşılaştırmasını yapmamız gerekiyor.

3. Aşama: 10 Yıl

Son aşama olan 10 yıl sonrasına gittiğimizde, gözümüzde canlandırdığımız durumlar, şu an vereceğimiz kararın her ihtimalinde de bize uyabilecek nitelikte mi? 10 yıl sonra karşılaşacağımız durum, şu an vereceğimiz karar ile bizim kabulleneceğimiz düzeyde mi?

Klinik Psikolog Beyhan Budak

Karar verirken soluklanmamızı, geniş çapta düşünmemizi sağlayan bu teknikle bütünü görerek karar vermeyi kolaylaştırabilirsiniz. Umarım keyifli ve faydalı bir yazı olmuştur. Başka yazılarda görüşmek dileğiyle, esen kalın.

Referanslar: Psikolog Tülay KökTerapi Odası Konuları“, Klinik Psikolog Beyhan BudakDoğru Karar Vermenin Adımları

Diğer yazılarıma buradan ulaşabilirsiniz.

Nadir Görülen 7 Psikolojik Hastalık

Nomofobi Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik Sendromu Nedir? Ve Nasıl Başa Çıkılır?

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu