Köy Enstitülerinin Kapatılması

köy öğretmenleri

Sevgili gelişen kariyerim okuyucuları, daha önce açılmasını, derslerini ve işleyişini konuştuğumuz Köy Enstitülerinin kapatılması hakkında konuşalım. Çağın çok üzerinde olan her köyün kendi çocuklarının eğitilip, köylerini kalkındırmaları için birden çok meziyet kazandıran Köy Enstitülerinin kapatılmasının arkasında yatan asıl gerçekler olarak şunlar sayılabilir; Köylünün bilinçlenmesinin istenmemesi, meclisten geçecek olan toprak yasasının kabul edilmek istenmemesi. Hadi gelin bunları daha detaylıca inceleyelim.

Köy Enstitülerini İstemeyen Bazı İsimler

Köy Enstitüleri Kanunun kabul edilmesi mecliste kaos ortamı yaratmıştır. Bundan dolayı Köy Enstitülerinin kapatılması beklenilen bir durumdur. Bunu 426 üyeden oluşan mecliste verilen 278 kabul oyuyla da görmekteyiz. Diğer oylar red değildir. Ancak oylamaya katılmayan üyelerin bazılarının topraklarının çok fazla olması düşündürücüdür. Mesela oy vermeyen isimlerden bazıları Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülüdür. Bu isimlerden anlaşılacağı üzere toprak ağalarının toprağı işleyen halkın hakkını öğrenip araması korkusu vardır. Bundan dolayı Köy Enstitülerinin kapatılması istenmiştir. Aynı şekilde Köy Enstitüleri açılırken kaos ortamına sebep olan durumlardan birisi de olmuştur.

Benzer şekilde başka isimlere bakacak olursak Emin Sazak, Kazım Karabekir, Tevfik İleri, Reşat Şemsettin Sirer. Bu isimlerin önemli olmasının sebebiyse milliyetçilik duygusunun arkasına saklanıp demokrasiyi benimsememiş olmalarıdır. Bu isimlerin Köy Enstitülerinin kapatılmasını isteme şekilleriyse şöyledir:

köy enstitülerinin kapatılması
köy enstitüleri
  • Dünya Klasiklerinin okutulmasından dolayı Kızıl Komünist yetiştirildiğine
  • Kız-erkek öğrencilerin birlikte okumasının yani karma eğitimin tehlikeli olduğuna
  • Köylünün ve öğrencilerin enstitülerin yapımında çalıştırılmalarının uygunsuz olduğuna
  • Öğrencilerin kendilerini Atatürk sandıklarına dair iddialar şeklindedir.

Mecliste Milli Eğitim Bakanlığının yedi aylık bütçesi görüşülürken Emin Sazak Enstitü öğrencilerinin kendilerini Atatürk sanmalarına dair eleştiride bulunmuştur. Bunun üzerine Hasan Ali Yücel bu iddiaya yönelik: “Öğrencilerin birer Atatürk olmalarını temenni ettiklerini ama Atatürk olmanın güç olduğunu ve öğrencilerin hepsini Atatürk’ün parçaları olmak üzere yetiştirmeye çalıştıklarını” söylemiştir.

köy enstitüleri kızların okuması
köy enstitüleri kızların okuması

Köy Enstitülerinin kapatılması durumuna sebep olan bazı kişilerde daha önce Enstitü personelleridir. Bunlar M. Emin Soysal, Sabri Kolçak gibi isimlerdir. Özellikle bu isimlerden en tehlikelisi Kızılçullu Köy Enstitüsünün ilk müdürü olan M. Emin Soysaldır. Aslında Çiftelerdeki Eğitmen Kursunun ve Kızılçullu Köy Enstitüsünün kurulmasına en büyük katkıyı sağlayan M. Emin Soysalın sonradan değişmesinin sebebi dış etkenlerden dolayıdır. M. Emin Soysal kendini zamanla Enstitülerin vazgeçilmez insanı olarak görmüştür. Bundan dolayı Hasan Ali Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’tan gelen görevleri yapmamıştır. Kısaca Bakanlığın denetiminden çıkmıştır. Bunun üzerine Hasan Ali Yücel tarafından görevinden alınmıştır. Bunu kaldıramayan Emin Soysal, Hasan Ali Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’a hakaretlere varan saldırılarda bulunmuştur.

Köy Enstitülerinin Kapatılmasına Giden Yol

Köy Enstitülerinin verdiği ilk kurbana bakalım. 5 yıl boyunca Hasanoğlan Köy Enstitüsü Müdürü olan M.Rauf İnan olmuştur. Bazı Milletvekillerinin İsmet İnönü’ye Rauf İnan’ın Ankara ilçelerinde çalışan öğretmenlerle zararlı konuşmalar yaptığını bildirmişlerdir. İnönü bu söylentilerin yalan olduğunu bilmesine rağmen Rauf İnanı yıpranmaktan korumak için Bakanlık Müfettişliğine yükseltmiştir. İsmet İnönü, İsmail Hakkı Tonguç’a bu yükselişi yapmadan önce fikrini söylediğinde İsmail Hakkı Tonguç İsmet İnönü’ye akıllarda kalan “Bir kez kelle verme yolunu yeğlerseniz, günün birinde sıra sizin kellenize gelecektir.” Yanıtını vermiştir. Bu yanıt İnönü’nün fikrini değiştirmemiştir. 17 Nisan 1946’da Hasanoğlan Köy Enstitüsünde gerçekleşen kuruluş kutlamalarının ardından Rauf İnan’ı Bakanlık Müfettişliğine almıştır.

İkinci Dünya Savaşının bitmesiyle ilk çok partili seçim gerçekleşmiştir. CHP iktidarına güven azalsa da CHP iktidar görevine devam etmiştir. Bu durumu fırsat bilen parti içerisindeki sağ görüşlüler Köy Enstitülerinin kapatılması için işlemlere başlamışlardır. Recep Peker’e hükûmet kurma görevi verilmiştir. Recep Peker daha önce bir günlüğüne Milli Eğitim Bakanı olmuştur. Başbakanlık verilen Peker’in ilk ve tarihi icraatı Reşat Şemsettin Sirer’i Milli Eğitim Bakanı yapması olmuştur. 28 Kasım 1938- 5 Ağustos 1946 yıllarında 7 yıl 7 ay boyunca Milli Eğitim Bakanlığı yapmasının yanında Köy Eğitmenleri ve Köy Enstitüleri kurucularından olan Can Yücel’in çağın en güzel gözlü maarif müfettişi diye şiirinde bahsettiği Hasan Ali Yücel’i görevinden almıştır.

Sirer bakanlığa geldikten sonra Tonguç Sirer’e kendisiyle çalışamayacağını, başka bir görevde çalışmak istediğini belirtmiştir. Bunun üzerine Sirer “Sen bu görevden ayrılırsan ben meslektaşların önüne ne yüzle çıkarım?” diyerek kalmasını istemiştir. Ama ileride Sirer gerçek yüzünü Tonguç’a “Senin çoluk çocuk belini kıracağım” diyerek göstermiştir. Tonguç bu lafın üzerine Sirer’e “Elinden hiçbir şey gelmez.” Demiştir. Bu sözler Sirer’in trafik kazasında belinin kırılıp ölmesinden sonra “Acaba o sözlerle kendi ölümünü mü anlatmak istemişti?” sorusunu doğurmasına rağmen Tonguç sadece “Zavallı Reşat” demekle yetinmiştir. Sirer’in vukuatları bu kadarla sınırlı kalmamıştır. Başka bir anekdotta Tonguç görevinden ayrılırken “Hakkı, senin suçun köy çocuklarına sıçmayı öğretmenden okumayı öğretmek” lafını kullanmıştır. Sirer’in Tonguç’a bu kadar öfkeli olmasının sebebi eğitim düşüncelerinin farklı olması ve Tonguç’un hiyerarşiye uygun yükselmediğine olan inancıdır.

21 Eylül 1946 yılında Enstitü öğrencilerinin Tonguç Babası görevinden ayrılmıştır. Tonguç, Enstitü müdürlerine veda mektubu yazarak görevinden ayrıldığını ve kendilerinden görevlerine aynı sadakatle bağlı kalmalarını istemiştir.

Köy Enstitülerinin Kapatılmasının Aşamaları

1947 yılından sonra eski İlköğretmen Okulu geleneğine dönülmüştür.

Demokratik ortamdan geleneksel emir- komuta zincirine dönülmüştür.

köy enstitüleri müzik kolu
köy enstitüleri müzik kolu

Hafta sonu toplantılarının ve okuma toplantıları kaldırılmıştır.

Öğrencilerin tek bir alanda değil her alanda eğitim almaları sonucu yeterli eğitimin alınmadığı iddia edilerek ziraat kolu ve sağlık kolu kaldırılmıştır. Enstitülerde verilen müzik eğitimleri kaldırılmıştır.

 5117 nolu kânuna bağlı olarak köy enstitülerine verilen üretim hayvan ve araçları geri alınmıştır.

Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü kapatılmıştır. Üçüncü sınıf öğrencileri dahil olmak üzere öğrencilerin hepsi diğer öğretmen okullarına kaydırılmıştır.

1946- 1947 Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü çıkışlı olan öğrenciler askere çavuş olarak alınmışlardır. Yedek subaylık hakları gasp edilmiştir. Yüksek Köy Enstitüsünden mezun olarak gezici başöğretmen olanlar ilkokul öğretmenliğine atanmışlardır.

Köy enstitüsü kız öğrencileri
Köy enstitüsü kız öğrencileri

Kız- erkek karma okulları kaldırılmıştır. Bu yüzden kız öğrencilerin okuması azalmıştır. Kızların okumasının yıldırma politikası olarak sürekli yer değişimidir. 1950’den sonra Kızılçullu Köy Enstitüsü, Kız Köy Enstitüsü haline dönüştürülmüştür. Daha sonra burası NATO’ya devredildiği için kız öğrenciler Bolu kent merkezine oradan da Trabzon Beşikdüzü Köy Enstitüsüne aktarılmışlardır. Sürekli değişen yerden ve kızlarını uzağa göndermeyi istemeyen ailelerden dolayı kız öğrenciler okula devam edememişlerdir.

Verilen eğitimin farklılığına bakılmadan %25 oranında kentlerden öğrenciler alınmıştır.

Köy Enstitülerinin kapatılması için yukarıda saydığımız ve daha nice yıldırma politikaları uygulanmıştır. Köy Enstitüleri katliamı Sirerle başlayıp Demokrat Partinin başa geçmesiyle 27 Ocak 1954 yılında gerçekleşmiştir. Köyde yaşayan halk toprak ağalarının ve imamların insiyatifine bırakılmış ve gelişmesi engellenmiştir.

tarafından yazıldı Cennet Funda Kirkit

Kaizen (Sürekli İyileştirme) Nedir?

Netflix’in Heyecan Uyandıran Yeni Dizisi Squid Game