Mars Gezegeni Hakkında Her Şey!

Merhaba sevgili Gelişen Kariyerim Okurları,

Güneş sisteminin dördüncü gezegeni olan, bir zamanlar Dünya’ya benzediği tahmin edilen Mars gezegeni gökyüzünde görüldüğü ilk günden beri insanoğlunun ilgisini çekiyor. Mars’gezegeni’nin neden bu kadar ilginç bir gezegen olduğunu mercek altına alıyoruz. Hazırsanız başlayalım!

Mars gezegeni nasıl oluştu ?

Atmosferindeki toz zerrecikleri nedeniyle kırmızı renkte görülen Mars çok uzun zamandır “Kızıl Gezegen” adıyla anılıyor. Kızıl rengi kanı çağrıştırdığı için ismi de Romalıların savaş tanrısından geliyor. Her ne kadar korkutucu görünse de, onun hakkında daha fazla bilgi edinmek için çabalamaktan geri durmuyoruz.

Mars yaklaşık 4.6 milyar yıl önce Güneş Sistemi’nin diğer gezegenleri ile beraber oluştu. Gezegen haline geldikten kısa bir süre sonra meteorlar tarafından bombardımana tutuldu, bu yüzden yüzeydeki kraterler oluştu. Gezegen tabakalara ayrıldıktan sonra mantodaki erimiş kayalar yer kabuğundan yukarı doğru hareket etti ve volkanik aktiviteler başladı.

Volkanik aktiviteler çekirdekten gelen ısıyı yüzeye taşıdı, bu arada çekirdek hızla soğudu. Atmosferdeki suyun donduğu ve su baskınlarının oluştuğu tahmin ediliyor. Atmosferik basınç olmadığı için su güneş rüzgarları ile püskürtüldü. Mars sonunda bugün gördüğümüz çöl benzeri kurak görünümüne kavuştu.

Mars gezegeni Dünya’dan kolayca, teleskop kullanmadan da görebiliriz. Onu en iyi gördüğümüz zamanlar kış ayları, yani gezegenin bizden en uzak olduğu anlar. Bunun nedeni, bu dönemde atmosferimizin daha temiz olması. Kızıl Gezegen’e bir dizi uzay sondası gönderdik. Bunlar arasında en ünlüsü şüphesiz NASA’nın güncel yer araştırma aracı, Rover. Şimdiye kadar gerçekleştirilen araştırmalar Mars’ın bazı yönlerden Dünya’ya çok benzediğini, bazı yönlerden ise taban tabana zıt olduğunu ortaya çıkardı. Dünya’ya benzer coğrafik özelliklere sahip, onun da Dünya gibi eğik bir eksenivar. Bu yüzden Kızıl Gezegen’de de mevsimler yaşanıyor. Atmosferi yok denecek kadar ince, yüzeyde sıvı halinde su bulunmuyor ve sıcaklık gün içinde dramatik ölçüde değişiyor. Eğer Mars’ta hayat varsa çok dayanıklı bir organizma olmalı ve çok iyi gizleniyor, zira henüz izine rastlayamadık.

Mars’a neden ”KIZIL GEZEGEN” deniyor ?

Mars gezegeni Kızıl Gezegen diyoruz ama tamamen kıpkırmızı değil. Koyu ve açık renkli alanlar da bulunuyor. Örneğin kutup bölgeleri parlak beyaz renkte, rakımı yüksek olan bölgeler de buz bulutları yüzünden beyaz görünüyor. Karanlık bölgeler vahşi rüzgarların yüzeydeki toprağı sıyırıp altındaki bazalt kayaları ortaya çıkarması ile oluşmuş. Mars Güneş Sistemi’nde dördüncü gezegen. Dünya ile Jüpiter arasında kalıyor. Boyut açısından baktığımızda Merkür’den sonra en küçük gezegen. Dünya’ya benziyor demiştik, ancak boyutunun Dünya’nın yarısı kadar olduğunu ve yoğunluğunun çok daha az olduğunu da söylemeden geçmeyelim. Kütlesi Dünya’nın yüzde 11’i, hacmi ise yüzde 15’i kadar. Mars üzerinde okyanus olmadığı için, kara parçalarının yüz ölçümü Dünya ile hemen hemen eşit.

Mars Güneş’ten ne kadar uzaklıkta ?

Mars Güneş’ten yaklaşık 228 milyon kilometre uzaktadır. Yörüngesinde bir turunu 687 Dünya gününde tamamlıyor, ancak eliptik yörüngesi oldukça dış merkezli. Dış merkezlilik oranı 0.09. Dünya’nın dış
merkezlilik oranı sadece 0.0167, bu da Dünya’nın yörüngesini neredeyse bir daire haline getiriyor. Mars’ın bir zamanlar daha dairesel bir yörüngeye sahip olduğu, yörüngesinin Güneş ve diğer gezegenlerin çekim kuvveti nedeniyle zamanla değiştiği düşünülüyor.

Bir Mars günü bir Dünya gününden biraz daha uzun. 24 saat 39 dakika 35 saniye sürüyor. Mars’ın ekseni 25.19 derece, Dünya’nın ise 23.44 derece eğimli. Bunun anlamı şu: Gezegenin yörüngesindeki konumuna göre yarım küreler farklı oranda Güneş ışığı alıyor, bu da Dünya’da olduğu gibi mevsimlerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Ancak Mars mevsimleri Dünya mevsimleri gibi eşit uzunlukta değil. Bahar yedi ay, kış ise dört ay sürüyor. Mevsimlerin uzun olmasının nedeni yılın daha uzun olması ve Mars’ın Güneş’e Dünya’ya göre daha uzakta bulunmasıdır.

Mars gezegeni‘nin iki doğal uydusu bulunuyor: Phobos ve Deimos. İkisinin de şekli patatese benziyor ve Mars’ın çekim gücüne kapılıp yörüngesinde dönmeye başlamış olan asteroidler olduğu düşünülüyor.
Bir başka teoriye göre ise asteroid çarpmaları sırasında gezegenden ayrılan parçalar bu uyduları oluşturdu. Bilim kurgu filmlerinde Dünya’nın kardeşi gibi gösterilen Mars aslında temelde çok büyük farklar içeriyor. Örneğin Mars’ta (bildiğimiz kadarı ile) hayat yok. Bu yüzden karşılaştırmaları yaparken bilimsel gerçeklere dayanmakta fayda var. NASA’nın Mars üzerindeki araştırmaları ve çalışmaları Dünya dışında yaşam imkânı arayışında anahtar rolünü oynayacak.

Mars’ın uyduları ; PHOBOS ve DEİMOS

Phobos : Mars’ın iki uydusunun büyüğü olan Phobos gezegene daha yakın bir yörüngede dönüyor. Aslında tüm Güneş Sistemi’ndeki uydular arasında gezegenine en yakın yörüngede dolaşan uydu Phobos. Yarıçapı yaklaşık 11 kilometre olan Phobos ile Mars arası yaklaşık 6,000 kilometre. Biçimsiz bir şekli var, yani örneğin Ay gibi küresel değil. En belirgin özelliği üzerindeki Stickney adındaki dev krater. Bu kraterin boyu yaklaşık 9 kilometredir.

Phobos
Phobos

Deimos : Deimos, Mars’a Phobos’tan çok daha uzak. Yaklaşık 23,400 kilometre uzaklıktaki bir yörüngede dönüyor. Ayrıca daha da küçük, yarıçapı yaklaşık 6 kilometre civarında. Mars’ın etrafındaki bir turunu 30.4 saatte tamamlıyor. Deimos da Phobos gibi küresel değil. Çok gözenekli bir yüzeyi var ve onun da üzerinde büyük kraterler bulunuyor. En büyüklerinin isimleri Swift ve Voltaire, boyutları 1 ile 3 kilometre civarında gibidir.

Deimos
Deimos

Peki bir sondanın gözünden MARS nasıldır ?

Bu kadar farklı olan Mars yani Kızıl Gezegenin hakkında sayısal değerler duyacak olursak ;

Marstaki Hellas Havzası’nın çapı neredeyse ; ”2300 Kilometre” dir. Bu eşdeğer olarak Pluto kadar diyebiliriz.

Bir diğer özelliği ise saatte ’97 km/h’ hız ile giden bir araba ile gezmek isteseniz Marsı tam ” 271 Yıl ve 221 Gün ” sürmektedir. Mars’ın Güneş çevresinde dönüş hızı ise tam tamına 23.3 km/h diyebiliriz.

Peki o merak edilen Mars gezegeni’nin 1 yılı Dünya’nın kaç günüdür?

Cevabını şu şekilde verelim ; Mars’ın 1 yılı Dünya’nın ”687” gününe eşittir. Marstta bir gün ise 1.026 Dünya günü kadar sürüyor. Aynı şekilde Marsttaki yer çekimi Dünya yerçekiminin %37.5 ‘i kadardır. Burada Dünya’da sıçradığınızın 3 katı kadar sıçrayabilirsiniz.

Peki Mars gezegeni için hangi ülke ne görevi yaptı ?

Mars 1M : Ekim 1960 Sovyetler Birliği’nin düzenlediği bu görevler Mars’ı hedefleyen ilk görevlerdi. Birinci Mars 1M 10 Ekim 1960’da fırlatma sırasında bir problem yaşadı. İkinci Mars 1M de aynı problem yüzünden başarısız oldu.

Mariner 4 : 28 Kasım 1964 – 21 Aralık 1967 Mars’ın yanından geçen ve Dünya’ya renkli fotoğraflar gönderebilen ilk uzay aracı Mariner 4 oldu. Bu fotoğraflar ayrıca Dünya dışında bir gezegenin uzaydan ilk fotoğrafları oldu.

Mars 2 & 3 : 19 Mayıs 1971 – 22 Ağustos 1972 Sovyet yapısı Mars 2 Mars’a inebilen ilk uzay aracı oldu. Ancak indiği anda parçalandı. Mars 3 ise 2 Aralık 1971’de gezegene yumuşak iniş yapmayı başardı.

Viking 1 & 2 : 20 Ağustos 1975 – 13 Kasım 1982 Viking 1 Mars’a yumuşak iniş yaptı ve görevini eksiksiz tamamladı. Opportunity gelene kadar Mars’ta en uzun süreyle görev yapmış uzay aracı olma rekorunu elinde tutuyordu.

Referanslar : NASA / Siemens / Popular Science

Evet saygıdeğer Gelişen Kariyerim okuyucuları, bugün sizlere MARS’ı bir nebzede olsa anlatmak için uğraştım. İleri bir zamanda bu serimizin devamı elbette gelecek ve siz değerli okurlarımızla paylaşacağım.

Unutmayın ki; kendi geleceğinizi şekillendirmek için bir adım attınız bile !

tarafından yazıldı Enes AYATA

Merhaba sayın Gelişen Kariyerim Okurları,
Ben GK'nin kurucu ortağı ve aynı zamanda Makine Mühendisi Enes AYATA.

Bhopal Felaketi Nasıl Oldu?

Dünyada En Pahalı İnternet Kullanan Ülkeler!