Hakkımızda1

Model Roket Kavramı Nedir ?

Merhaba sevgili Gelişen Kariyerim Okurları,

Bugün sizlere ileride belki de aşırı popüler olacak ”Model Roketçilik” kavramını yüzeysel olarak anlatmaya çalışacağım Bu serinin devamını gelmesini istiyorsanız aşağıda yorumlar kısmında belirebilir ve oylayabilirsiniz. O zaman başlayalım!

Model Roketçilik Kavramı Nedir ?

Roket bilimi pek çok bilim dalının ve pek çok teknolojinin en üst halkalarının kombinasyonuyla olur. Bu nedenle son derece tehlikeli, pahalı ve zor bir bilimdir. Ancak insanlardaki uçma ve roket tutkusu roketçiliği hobi seviyesine ulaştırabilmiştir. Daha basit materyaller ve tekniklerle, ticari/askerî roketlere göre daha az faydalı yükü daha kısa mesafelere ulaştıran bir roket dalı gelişmiş ve buna “model roketçilik” denmiştir.

Model roketçilik, 1957 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde başladı. Model havacılık bilimleri, piroteknik malzemeler ve modern roket teknolojileri bu hobinin (sporun, model bilimin) temel taşlarını oluşturuyordu. Her ne kadar bu temel taşlar seneler öncesinden bilinse de, bunları birleştirip uzay çağı hobisine çevirmek iki kişinin çabaları ile mümkün olmuştur.

İlk model roket, 1954 senesinde Orville H. Carlisle tarafından inşa edilip uçuruldu. Orville, kardeşinin yardımıyla, model havacılık ile piroteknik malzeme kullanımını birleştirmişti. 1957 yılında ise G. Harry Stine, bu yaklaşımı modern uzay roketçiliğine kattı ve günümüzdeki model roketçilik anlayışı doğdu.

Orville Carlisle - Alchetron, The Free Social Encyclopedia

İlk model roket, 1954 senesinde Orville H. Carlisle (sol taraftaki kişi) tarafından inşa edilip uçuruldu. Orville, kardeşinin yardımıyla, model havacılık ile piroteknik malzeme kullanımını birleştirmişti. 1957 yılında ise G. Harry Stine, bu yaklaşımı modern uzay roketçiliğine kattı ve günümüzdeki model roketçilik anlayışı doğdu.

1957 senesinden önce model roketçilik tehlikeli ve güvensiz bulunduğu için Amerika’da pek çok eyalette yasaklanmıştı. Ancak bu yıl, otorite sayılabilecek bir kurumun kurulmasıyla (National Association of Rocketry – NAR), Amerika’daki profesyonel kurumlar model roketçiliği desteklemeye başladılar. Güvenliğe o kadar çok önem verilmişti ki, bir sigorta şirketiyle anlaşan NAR, ilk 10 sene sigortaya başvurmaya ihtiyaç duymadı. Bu durum, güvenliğin önemi ve uygulanması açısından bir örnek teşkil etmektedir.

Peki Model Roketin Bölümleri Nelerdir?

Roketler hizmet edecekleri amaca göre farklı parçalara ihtiyaç duysalar da, sahip oldukları bazı ortak temel bileşenler vardır. Bunları maddeler halinde sıralar isek;

  • Burun Konisi
  • Faydalı Yük
  • Gövde
  • Motor / Motor Yatağı
  • Sabit Kanatçıklar
  • Ayırma Sistemi
  • Paraşüt / Paraşüt İpleri
  • Şok Kordonu
  • Kanatçıklar
Model Roket Bölümleri

Uçan model roketler, öğrencilerin aerodinamik kuvvetlerin temellerini ve araçların dış kuvvetlere tepkisini öğrenmeleri için nispeten güvenli ve ucuz bir yoldur. Bir uçak gibi, bir model roket de uçuşu sırasında ağırlık, itki ve aerodinamik kuvvetlere maruz kalır.

En sağdan başlayarak, roketin gövdesi arkada siyah kanatçıkları olan yeşil tüptür. Kanatlar, plastik, balsa ağacı, metal ve ya kompozit malzemeden yapılabilir ve uçuş sırasında kararlılık sağlamak için kullanılır. Model roketler küçük, önceden paketlenmiş, katı yakıtlı motorlar kullanır. Motor yalnızca bir kez kullanılır ve bir sonraki uçuş için yeni bir motorla değiştirilir. Motorlar çeşitli boyutlarda bulunmaktadır. Motorun itişi, roket gövdesine motor rakorundan iletilir. Bu parça rokete sabitlenir ve sert malzemelerden yapılır. Küçük boy roketlerde, motor bitişinde paraşüt açılması için gerekli enerjiyi depolayan bir tampon bulunur. Bu tampon yavaş yavaş yanarak zirveye ulaşıldığında açılacak şekilde zamanlamayı ayarlamaya yaramaktadır.

Motorun ejeksiyon şarjının boşaltma fazının sonunda gövde borusuna basınç vermesini ve burun konisini ve geri kazanım sistemini çıkarmasını sağlamak için motor rakorunda bir delik vardır. Ejeksiyon şarjının sıcak gazının geri kazanım sistemine zarar vermesini önlemek için geri alma tamponu motor montajı ve geri kazanım sistemi arasına yerleştirilir. Kurtarma tamponu motorla birlikte satılmaktadır. Kurtarma sistemi bir paraşüt (veya flama) ve paraşütü burun konisine bağlamak için kullanılan iplerden (kolon) oluşur. Paraşütler ve flamalar, ince plastik tabakalardan yapılır. Burun konisi balsa ağacından veya plastikten yapılabilir ve katı veya boş olabilir.

Burun konisi uçuştan önce gövde içine yerleştirilir. Elastik bir şok kablosu hem gövde borusuna hem de burun konisine bağlıdır ve toparlanma sırasında roketin tüm parçalarını bir arada tutmak için kullanılır. Fırlatma ray butonları, gövde borusuna bağlı küçük parçalardır (boru veya buton). Fırlatma rayı fırlatma sırasında rokete karalılık sağlamaktadır, bunun için ya ray bu boruların içine sokulur ya da rayda ilerleyecek butonlar gövdeye monte edilir. Rayın kalınlığı roket ağırlığı ile orantılı olduğu için ağır roketlerde rayın üzerinde kayacak şekilde butonlar tercih edilmektedir.

Roketin Uçuşu Nasıl Olmaktadır ?

Roketin Uçuşu

Fırlatma sırasında, roket motorunun itişi roketin ağırlığından daha büyüktür ve net kuvvet roketi hızlandırarak yerden uzaklaştırır. Tam ölçekli roketlerin aksine, model roketler kararlılık için aerodinamiğe güvenir. Fırlatma sırasındaki hız, yeterli kararlılık sağlamak için çok küçük olduğundan, bir fırlatma rayı kullanılır. Roket güçlü bir yükselişe başlar. İtki hâlâ ağırlıktan daha büyüktür fakat hızın artması ile birlikte kaldırma ve sürükleme (aerodinamik) kuvvetleri artık rokete etki etmektedir. Roket yakıtı bittiğinde, seyir (takatsiz) uçuşuna girer. Araç, ağırlığının ve sürüklemenin etkisi altında yavaşlar. Roket, sonunda bazı basit uzunluk ve açı ölçümleri ve trigonometri kullanarak ölçebileceğiniz azami irtifaya ulaşır.

Daha sonra yerçekimi kuvveti altında yeryüzüne geri düşmeye başlar. Roket seyir halinde takatsiz de olsa, roket motorunda yavaş bir gecikme “şarjı” yanar. İtki üretmeyen ancak roketi yerden kolayca görülebilir kılan küçük bir hafif duman çıkarır. Gecikme şarjının sonunda, vücut borusunu ve burun konisini basınçlandıran ve paraşütü dağıtan bir fırlatma şarjı ateşlenir. Roket daha sonra paraşüt altında yavaş inişe başlar. Burada etkili kuvvetler aracın ağırlığı ve paraşütün sürüklemesidir. Roketi kurtardıktan sonra, motor değiştirilebilir ve tekrar uçuş yapılabilir. Bazı durumlarda gecikme şarjı yerine elektronik zamanlama üniteleri kullanılır.

Roketin Üzerine Etki Eden Temel Kuvvetler Nelerdir ?

Model Roket Üzerine Etki Eden Temel Kuvvetler

Bir uçak gibi, bir model roket de ağırlık, itki, sürükleme ve kaldırma kuvvetlerine maruz kalır.Bununla birlikte, bu kuvvetlerin, motorlu bir uçak veya planörün aksine, model bir roket üzerindeki hareketlerinde bazı önemli farklılıklar vardır.Bir uçakta, aerodinamik kuvvetlerin çoğu kanatlar ve kuyruk yüzeyleri tarafından üretilir. Bir model roket için, aerodinamik kuvvetler hem gövde hem de kanatlar tarafından üretilir. Hem uçak hem de model roket için, aerodinamik kuvvetler basınç merkezinden etki eder (şekil üzerinde siyah merkeze sahip sarı nokta). Bir uçakta, kaldırma kuvveti (uçuş yönüne dik aerodinamik kuvvet) uçağın ağırlığının üstesinden gelmek için kullanılır.

Model roket üzerinde, itki ağırlığa zıt olarak kullanılır ve kaldırma kuvveti, uçuş yönünü dengelemek ve kontrol etmek için kullanılır. Roket rüzgâr içine çekildiğinde, basınç merkezi ağırlık merkezinin (şekildeki düz sarı nokta) altına yerleştirilmişse doğal olarak sabit uçuşa döner. Uçakların çoğunda sürükleme oranı yüksek olmakla birlikte, bir model roketin sürüklemesi genellikle kaldırma kuvvetinden çok daha yüksektir. Bir uçak için kuvvetlerin büyüklüğü ve yönü sabit kalırken, bir model rokete etki eden kuvvetlerin büyüklüğü ve yönü tipik bir uçuş sırasında büyük ölçüde değişmektedir. Bir model roket, uçuşta, diğer tüm uçan cisimler gibi, ağırlık merkezi (aracın ağırlığının ortalama konumu) etrafında döner. Bir model roket için ağırlık merkezinin belirlenmesi bir uçaktan daha kolaydır. Model roket üzerinde daha az sayıda bileşen vardır ve geometri bir uçaktan çok daha basittir.

Referans : Roketsan / Nasa / ULA

Bugün sizlere ”Model Roketçilik” kavramını yüzeysel olarak anlatmaya çalıştım. Siz de bu konunun devamını gelmesini istiyorsanız yorumlarda belirtmeyi ve yorumlamayı unutmayın! Aynı zamanda diğer kategoriler ile ilgili yazılarımı aşağıdaki linklerden okuyabilir ve paylaşabilirsiniz.

Kızıl Gezegen : Mars !

Uzaylılar İle Temas Kuruldu Mu ?

Enes AYATA

Merhaba sayın Gelişen Kariyerim Okurları, Ben GK'nin kurucu ortağı ve aynı zamanda Makine Mühendisi Enes AYATA.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu