Hakkımızda1

Teleskop Ne Zaman İcat Edildi?

Merhaba arkadaşlar bu yazımda sizlere geçmişten günümüze bilime çokça katkı sağlamış gökyüzü ve uzayla ilgili merakımızı gidermeye yardımcı olan teleskobun icadından bahsedeceğim. Gelin birlikte bu dahiyane icadı, teleskop aletini inceleyelim.

Uzay boşluğunda yer alan gök cisimlerini görmemize hatta incelememize yarayan teleskop, birçok çalışmanın temel aracıdır ve günümüzde önemi büyüktür. Gökyüzünü seyredip ve keşifler yapmamıza yarayan ve birçok tipi ile hepimizin ilgisini çeken araçlar olmayı başarmışlardır. Teleskobun nasıl icat edildiği konusu çok merak edilmekte ve ilginç bilgiler içermektedir.

Gökyüzünde bulunan ve gözümüzle göremediğimiz gök cisimlerinin görülmesine yarayan teleskoplar, çalışır haliyle ilk kez 1608 yılında Hans Lippershey tarafından icat edilmiştir. Ama ilk teleskop niteliği taşıyan araç, İtalyan asıllı Galileo Galilei tarafından icat edilmiştir.

İcat edilen ilk teleskoplarda konveks mercek ile küçük merceklerden oluşmaktadır. 1608 yılında ilk çalışmalarını yapan Galilei, bir yıl sonra teleskop tasarımını tamamlayıp 1609 yılında ortaya çıkarmıştır.

Teleskop Nedir?

Kısaca teleskobun ne olduğuna, ne işe yaradığına bakacak olursak: Gökyüzünde ve uzayda bulunan cisimlerin gözümüzle görülür boyuta ulaşmasını sağlayan aletler teleskop olarak adlandırılmaktadır. Kullanım alanı genel olarak rasathaneler olan teleskobun icadı oldukça eski yıllara dayanmaktadır. Objektif görevine yarayan çukur ayna teleskobun en temel ögeleri arasındadır.

Diğer yandan konveks ve konkav olmak üzere bu ögeler teleskobun performansını iyileştiren unsurlardır. Ayrıca teleskop İslam alimlerinin ilmine de yansımıştır ve ciddi çalışmalara öncülük etmiştir. Dünya tarihinde ilk teleskop tarifini Ebü’l Hasan tarafından yapılması, bu alanda pek çok çalışmanın yapılmasına sebep olmuştur.

Teleskop Ne Zaman, Kim Tarafından Bulundu?

Astronomi alanında gözlemlemek için ihtiyaç duyulan merceklerin ilk olarak, Galileo Galilei teleskop şeklinde icat edilmesi 1609 yılını bulmuştur.

Teleskobun icadı için gereken imkanların uzun yıllar önce mevcut olmasına karşın, tam anlamıyla amacına uygun kullanımı uzun yıllar öncesine dayanmaktadır. Optik araçlara pek çok alanda ihtiyaç duyulması teleskobun icadını bir anlamda zorunlu kılmıştır.

İlk teleskop ise 1608 yılında Hans Lippershey tarafından yapılmıştır. İtalyan bilim adamı olan ve teleskobun icadını kendi topraklarında gerçekleştirmeyi başaran Galileo ise daha gelişmiş ve uzay bilimi alanında kullanılan teleskobun icadına imzasını atmıştır. Uçsuz bucaksız uzaydaki ve gökteki cisimlerin incelenmesini daha basitleştiren ve en ufak cisimleri bile 30 kat büyük gösterme özelliğine sahip olan teleskop, astronomi biliminin de gelişmesine büyük katkıları olmuş bir icat olarak hayatımıza girmiştir.

Aslında biraz daha geçmişe gidersek araştırmalar ışığında, teleskop alanında ilk çalışmaları Hollandalı bir gözlük üreticisi yapmış diyebiliriz ama 1609 yılında uzay cisimlerini incelemek adına ilk teleskop Galileo’ya aittir. İlk icat edilen teleskobun mercekli olma özelliği vardı. Yıldızlardan gelen ışıkları toplayarak gök cisimlerinin birbirlerine olan uzaklıkları ve kütleleri zor olsa da hesaplanabiliyordu. Bu da insanlık için önemli bir buluştu.

Teleskop Nasıl İcat Edildi?

Teleskobu ilk defa kimin icat ettiği ile ilgili birkaç bilgi bulunmaktadır. İddialardan birine göre; 1608 yılında Hollanda’da Hans Lippershey adındaki Middelburglu bir mercek yapımcısı bir rastlantı sonucu bulmuştur. Art arda duran iki mercekten yapılmış olan bu teleskopla bakınca, yakındaki kilisenin rüzgar gülünün çok daha büyük olarak görüldüğü incelenmiştir.

Lippershey bu icadı üzerine patenti 1608 yılında almıştır. Fakat bu icadını, bir gözlük imalatçısından çaldığını iddia edenler ortaya çıkmıştır. Ama O, patent başvurusunu 2 Ekim 1908 yılında Hollanda hükümetine yaptığı için alabilmiştir. İlerleyen zamanlarda bu patente diplomatik bir raporda ithafta bulunulduğu görülmektedir.

Bu rapor, Avrupa’ya yayıldığında çağın önde gelen bilimcileri ve matematikçileri konuyla ilgili denemeler yapmaya başlayanlar olmuştur. Bu kişilerin arasında İngiliz Thomas Harriot ve Venedikli Brother Paolo Sarpi ve Padova Üniversitesi’nde bir geometri öğretmeni olan Galileo Galilei de yer almaktadır.

Galileo, teleskobun gerçek potansiyelini anlayan ilk kişi olmuştur.

Askeri açıdan bakıldığında önemli olduğunu düşündüğü merceklerin, teleskop için yeterli olmayacağını düşünen Galileo, mercek yapımının ayrıntılarını öğrenmiştir. 1609 yılının Ağustos ayında Padova’dan Venedik’e dönen Galileo, önde gelen senato üyelerini St Marco Bazilikası’ndaki Çan kulesinin tepesine çıkmaya davet eder ve icadını gözler önüne serer.

Galileo; Ay’daki dağları, Jüpiter’in en büyük dört uydusunu, Venüs’ün evrelerini, Samanyolu Gökadası’ndaki yıldız alanlarını ve Güneş lekelerini kapsayan çalışmaları ise tarihi dönüm noktalarına imza atmıştır.

Galileo, öncelikle teleskoplarda bir içbükey mercek ile dışbükey mercekten yapmıştır. Bunlar kendi ismiyle anılırken, Alman astronom Johannes Kepler ise iki adet dışbükey mercek kullanarak daha iyi bir teleskop yapılabileceğini öne sürmüştür. Bu türden ilk araç ise 1630 yıllarında yapılmıştır.

Kepler teleskopu olarak anılan iki dışbükey mercekten oluşan araç, astronomi için Galileo’dan daha başarılı ve uygun sonuçlar vermiştir.

Teleskobun Çeşitleri Nelerdir?

Günümüzde oldukça gelişmiş bir sisteme sahip olan teleskoplar 5 çeşit olarak ayrılmaktadır. Bunlar: Optik, radyo, X- ışın, morötesi ve kızıl ötesi’dir diyebiliriz.

Günümüzde en çok tercih edilen optik teleskoplar; görüntüyü ters gösterme özelliğini taşıyanlardır. Bu özellik kulağa tuhaf gelse de, bunun amacı yıldızların etrafına yaydığı ışığı toplamaktır.

Diğer yandan objektif çapı ve görüntülediği alan doğru orantılıdır. Teleskopların farklı türlerinden olan aynalı teleskop da astronomların en çok kullandığı çeşit olarak bilinmektedir.

Dünyanın En Büyük Teleskobu

2016 yılında Çin’de uzayda yaşam arama çalışmalarına fayda sağlayacak en büyük teleskop üretildi. Aperture Spherical Radio Telescope (FAST) adı verilen uzay gözlem aracını, Guizhou dağlık bölgesinin tepelerinde çalışmalarına başladığı bilinmektedir.

180 milyar dolar gibi büyük bir meblağa mal olan FAST, dünyanın en büyüğü olarak bilinmektedir ve kendinden önceki Puerto Rico’da bulunan Arecibo Gözlemevi’ni de tabii ki geride bırakmıştır. Neredeyse 30 futbol sahası büyüklüğündeki FAST, uzayı araştırıp akıllı yaşam belirtilerini inceleyecek.

Aynı zamanda 2017’de inşasına başlanan ve 2024 yılında faaliyete geçmesi beklenen European Extremely Large Telescopo (ELT), dünyanın en büyük teleskobu olacak ve Türkçe, Avrupa’nın Olağanüstü Büyük Teleskobu olarak anılmaktadır.

ELT isimli teleskopun 39 metre çapında aynaya ve 85 metre çapında dönen bir kubbenin içine entegre edileceği bilinmekte. Proje tahmin edildiği gibi devam ederse 2024 yılında tamamlanarak, dünyanın en büyük optik teleskobu olarak anılacak.

Umarım hepimiz için yararlı bir yazı olmuştur. İyi okumalar…

DNA Bilgisayarları Nedir?

Üç Boyutlu Gıda Yazıcı Teknolojisi

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu